W 1966 r., w którym przypadło tysiąclecie chrztu państwa polskiego, na¬pięte stosunki władz z Kościołem przerodziły się w otwarty spór. Już rok wcześniej Episkopat Polski wystosował list do biskupów niemieckich w sprawie wzajemnego przebaczenia win. Słynne do dziś są słowa listu: „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie". Władze uznały Kościół za swego głównego wroga, oponując przeciw wtrącaniu się hierarchów w politykę państwa. Tym argumentem posłużono się, odmawiając zgody na przyjazd do Polski w 1966 r. papieża Pawła VI, który miał być gościem honorowym uroczystości religijnych związanych z tysięczną rocznicą na Jasnej Górze. Jasnogórską mszę świętą 3 czerwca celebrował metropolita krakowski, ar¬cybiskup Karol Wojtyła. Przybyły na nią rzesze pielgrzymów z całego kraju. Odpowiednie resorty państwowe próbowały zakłócić przebieg uroczystości rozmaitymi ofertami kulturalnymi, a także czyniąc pielgrzymom trudności komunikacyjne. W Krakowie, gdzie równolegle do uroczystości na Jasnej Górze mszę celebrował prymas Wyszyński, zorganizowano wiec. Podczas wiecu premier Cyrankiewicz skrytykował działania polskiego Episkopatu.
